Działanie koenzymu Q10 jest wielokierunkowe. Jego obecność w organizmie warunkuje prawidłowe funkcjonowanie większości komórek, a więc i czynność całego organizmu jako jedności. Związek ten jest naturalnie syntezowany przez organizm człowieka, jednak produkcja ta maleje wraz z wiekiem. Wówczas warto zdecydować się na suplementację.

Działanie koenzymu Q10

Koenzym Q10 jest kluczowym elementem procesów oksydacyjnej fosforylacji zachodzących w mitochondriach. To w tych strukturach następuje przekształcenie energii pochodzącej z kwasów tłuszczowych i węglowodanów w ATP, na drodze mechanizmów przemian i syntez komórkowych.

Koenzym Q10 przekazuje elektrony z substratów wyjściowych na kompleksy enzymatyczne łańcucha oddechowego, w tym samym czasie protony są przenoszone na zewnątrz błony mitochondrialnej, co powoduje wytworzenie gradientu w poprzek błony i prowadzi do utworzenia ATP. Można zatem podsumować, że omawiany związek jest niezbędny, aby komórki organizmu otrzymywały odpowiednią ilość energii do swojego funkcjonowania.

Jednocześnie koenzym Q10 wykazuje silne właściwości antyoksydacyjne. Zapobiega on bowiem peroksydacji lipidów i powoduje regenerację rodnika tokoferylowego wytwarzanego w reakcji z lipidami lub rodnikami tlenowymi.

Dodatkowo w działaniu koenzymu wyróżnia się zjawiska takie jak:

  • sygnalizacja komórkowa i ekspresja genów;
  • immunokompetencja, np. wzrost aktywności fagocytarnej makrofagów i proliferacji granulocytów;
  • kontrola kanałów jonowych w błonach, np. pośrednia stabilizacja kanałów wapniowych celem zapobiegania nadmiernemu przeładowaniu jonami wapnia.

Starzenie się, mutacje genów, nowotwory, cukrzyca typu 2 i przyjmowanie leków z grupy statyn mogą powodować zmniejszenie stężenia koenzymu Q10 w surowicy lub tkankach.

Koenzym Q10 może być stosowany jako środek wspomagający leczenie bezpłodności, nietrzymania moczu, dystrofii mięśniowej czy nadwagi i otyłości.

Niedobór koenzymu

Zwiększone ryzyko niedoboru, a tym samym zwiększone zapotrzebowanie na ten związek zauważa się przede wszystkim u osób starzejących się. Wykazano, że optymalna ilość koenzymu Q10 w organizmie przypada na 20. rok życia, po czym stopniowo maleje. Suplementację zaleca się przede wszystkim osobom po 40. roku życia.

Niedobór może występować również u osób cierpiących na zespół wypalenia czy przebywających w ciągłym, nadmiernym stresie. Dodatkowo niski poziom koenzymu zauważa się w przebiegu chorób i dolegliwości takich jak:

  • stany zapalne;
  • choroby układu krążenia, np. niewydolność zastoinowa serca;
  • nadczynność tarczycy;
  • bezpłodność;
  • nowotwory;
  • kwasica mleczanowa;
  • choroby neurodegeneracyjne, np. choroba Parkinsona;
  • fenyloketonuria.

W grupie ryzyka znajdują się również palacze papierosów oraz osoby uprawiające sporty wyczynowe.

Niedobór koenzymu Q10 objawia się przede wszystkim zmniejszeniem odporności organizmu i widoczną utratą elastyczności tkanek, np. skóry. Skutki zauważa się również w samopoczuciu takiej osoby – jest ona osłabiona, przemęczona, nie wykazuje energii i chęci do działania, wpada w letarg. Zauważa się również zmniejszenie pojemności funkcjonalnej i zaburzenia bioenergetyczne w mięśniu sercowym oraz wzrost ryzyka chorób o podłożu wolnorodnikowym.

Suplementacja

Preparaty zawierające koenzym Q10 należy przyjmować w trakcie posiłków, ponieważ biodostępność po podaniu doustnym znacznie się poprawia dzięki lipidom obecnym w diecie. Za dawkę terapeutyczną uważa się około 3-10 mg koenzymu Q10 na 1 kg masy ciała na dobę.

Nawet w dużych dawkach koenzym Q10 stosowany przez dłuższy czas wydaje się nie wywoływać istotnych działań niepożądanych. Istnieją pojedyncze doniesienia o wystąpieniu nudności czy wysypki skórnej. Ogólnie jednak tego typu suplementy uznaje się za bezpieczne.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby jednocześnie przyjmujące leki. Przykładowo suplementacja koenzymem Q10 przy jednoczesnym stosowaniu tamoksyfenu może zwiększać ryzyko nawrotu choroby nowotworowej.

Bibliografia

  1. Grober U., Mikroskładniki odżywcze, Wydawnictwo MedPharm Polska, Wrocław 2009.
  2. Czernic A., Bartosz M., Błaszczyk J., Andysz A., Błaszczyk-Suszyńska J., Wpływ suplementacji koenzymem Q10 na enzymatyczną obronę antyoksydacyjną krwinek czerwonych ludzi zdrowych, Problemy Higieny i Epidemiologii, 3/2011.
  3. Janicki B., Buzała M., Rola koenzymu Q10 w organizmie ludzi i zwierząt, Medycyna Weterynaryjna, 4/2012.
Polecane produkty: