Wchłanialność, przyswajalność i biodostępność to niezwykle ważne pojęcia, którymi posługujemy się na co dzień. Znajdują zastosowanie w dietetyce, farmakoterapii, medycynie i innych dziedzinach życia. Często stosowane zamiennie, odnoszą się jednak do różnych zjawisk fizjologicznych.

 

Wchłanialność, przyswajalność, biodostępność – czym są?

Każde pojęcie wymaga odrębnego wyjaśnienia, ponieważ dotyczą one zupełnie różnych zjawisk. Wszystkie mają jednak ogromne znaczenie dla człowieka, w szczególności dla prawidłowego żywienia czy skuteczności farmakoterapii.

Wchłanialność

Wchłanialność to proces przechodzenia rozpuszczonych składników organicznych przez kosmki jelitowe w jelicie cienkim oraz pozostałe struktury układu pokarmowego. Odbywa się to za pośrednictwem krwi i innych płynów ustrojowych. Składniki organiczne dostarczane są do układu pokarmowego wraz z pożywieniem lub lekami. Aby mogły one zostać przeniesione do krwi i wykorzystane przez wszystkie komórki organizmu, muszą zostać najpierw wchłonięte. Proces ten obejmuje również przenikanie gazów i substancji lotnych przez nabłonek oddechowy płuc do krwi.

Innymi słowy, jeśli na opakowaniu suplementu diety lub leku znajdziemy informację, że wchłanialność następuje w jelicie cienkim, otrzymujemy informację, że to właśnie tam cząsteczki aktywne preparatu wnikają do organizmu, aby wywoływać dalej pożądane efekty.

Przyswajalność

Pojęcie przyswajalności odnosi się do możliwości wchłaniania danej substancji czy związku w ludzkim organizmie. Mówiąc o przyswajalności leków określa się więc stopień wchłaniania konkretnej substancji aktywnej, natomiast w przypadku przyswajalności składników odżywczych z pożywienia mówi się o możliwości ustroju do wchłaniania konkretnej ilości tych związków. Przykładowo, oznaczenie na opakowaniu suplementu czy leku „wchłanialność 60%” mówi o tym, że właśnie tyle procent z przyjętej dawki zostanie wchłonięte przez organizm i wykorzystane.

Jednocześnie, na przyswajalność wpływ może mieć wiele czynników. Zawartość składników antyodżywczych w diecie, przewlekłe choroby układu pokarmowego, częste sięganie po używki czy przyjmowanie leków.

Biodostępność

Pojęcie biodostępności bardzo często stosuje się zamiennie z przyswajalnością. Z jednej strony można uznać to za prawidłowe wykorzystanie, choć biodostępność oznacza nieco inne zjawisko. Odnosi się do stopnia, w jakim organizm człowieka jest w stanie wchłonąć i jednocześnie przetransformować do formy aktywnej dane związki i cząsteczki. Taka ilość wskazuje więc zarówno na odsetek substancji przyswojonych, jak i jednocześnie finalnie wykorzystanych. Nie należy mylić tego terminu z biorównoważnością, co odnosi się do porównania dwóch leków o takim samym działaniu.

Polecane produkty:

Bibliografia

  1. Traczyk W., Fizjologia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.
  2. Ganong W., Fizjologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
  3. Maciejczyk A., Kruk M., Bezpieczeństwo farmakoterapii, Wydawnictwo Medipage, Warszawa 2017.