Witamina K należy do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Wbrew ogólnemu przekonaniu, nazwa ta nie odnosi się do jednego związku, lecz do zbioru różnych związków (co najmniej trzech).

 

Co to jest witamina K?

Mianem witaminy K określa się grupę związków oznaczanych kolejno cyframi. Są to między innymi:

  • K1 – fitomenadion;
  • K2 – menachinony;
  • K3 – menadion.

Wszystkie te formy ulegają jednak w organizmie człowieka przekształceniu do ugrupowania 2-metylo-1,4-naftochinonu. Związki te stanowią bowiem pochodne naftochinonu.

Jak działa witamina K?

Obecność witaminy K w naszych organizmach zapewnia właściwe stężenie trombiny, niektórych czynników krzepnięcia oraz białek hamujących procesy tworzenia się skrzepu. Jednocześnie wykazano, że odpowiednia ilość tej witaminy w organizmie człowieka wypływa korzystnie na elastyczność naczyń krwionośnych – zmniejsza się ryzyko zwapnienia tętnic, nadciśnienia tętniczego i zawału.

Witamina K wpływa korzystnie także na układ nerwowy. Odgrywa ona bowiem pewną rolę w przekazywaniu sygnałów i impulsów nerwowych oraz w metabolizmie lipidów mózgowych. Stanowi czynnik prewencyjny chorób neurodegeneracyjnych, takich jak np. choroba Alzheimera czy choroba Parkinsona.

Dodatkowo omawiana grupa związków wykazuje działanie przeciwnowotworowe, szczególnie w kierunku raka sutka, wątroby, żołądka i płuc. Hamuje bowiem proliferację tych patogennych komórek, co uniemożliwia dalszy rozwój raka.

Na koniec należy wspomnieć, że witamina K odgrywa niezwykle istotną rolę w utrzymaniu sprawności i prawidłowej funkcji układu kostnego. Oddziałuje ona bowiem bezpośrednio na metabolizm komórek kostnych, stymuluje osteoblastogenezę i hamuje dojrzewanie osteoklastów.

Źródła witaminy K

Do produktów spożywczych bogatych w witaminę K zalicza się między innymi:

  • zielone warzywa liściaste i zielone części roślin nieliściastych (np. nać pietruszki);
  • oleje roślinne, np. sojowy, rzepakowy czy oliwa z oliwek;
  • spirulinę;
  • zieloną herbatę.

Można w nich znaleźć ponad 100 ug witaminy w 100 g produktu. Głównym źródłem omawianej witaminy są jednak zielone warzywa liściaste, takie jak kapusta, brukselka czy szpinak. Zawartość witaminy K w tych produktach rośnie wraz z zawartością chlorofilu. Nieco mniejsze ilości, ponieważ poniżej 10 ug/100 g, można znaleźć w mięsie, mleku i innych produktach mlecznych, a także w pozostałych warzywach i owocach, np. pomarańczach, brzoskwiniach, ziemniakach, marchwi.

Dzienne zapotrzebowanie

Dzienne zapotrzebowanie człowieka na witaminę K zależy od wielu czynników, w tym od płci, wieku, aktywności fizycznej i ogólnego stanu zdrowia konsumenta. Szacuje się jednak, że dla zachowania optymalnego poziomu witaminy K w organizmie powinno się dostarczać 1 ug na 1 kg masy ciała. Ilość ta pokrywa dzienne zapotrzebowanie u większości konsumentów.

Niedobór witaminy K

Niedobór witaminy K przyczynia się do rozwoju między innymi następujących jednostek chorobowych:

  • zespół złego wchłaniania;
  • schorzenia nerek;
  • zespół pooperacyjny jelit;
  • schorzenia wątroby.

Jednocześnie obniżony jej poziom odnotowuje się u ludzi przebywających na antybiotykoterapii, stosujących leki przeciwzakrzepowe oraz przyjmujących bardzo wysokie dawki witaminy E. Niedobory często pojawiają się u osób spożywających regularnie monotonne, niezdrowe posiłki. Mało urozmaicona dieta i dolegliwości jelitowe stanowią najczęstsze przyczyny niedoboru witaminy K.

Do głównych objawów niedoboru witaminy K zalicza się:

  • częste biegunki;
  • krwawienie z nosa, obfite miesiączki i inne stany związane z zaburzeniami krzepnięcia;
  • podatność na infekcje bakteryjne, obniżoną odporność organizmu;
  • zaburzenia dotyczące kości, np. zwiększone ryzyko łamliwości kości;
  • tendencję do szybkiego powstawania siniaków;
  • różnego rodzaju zaburzenia ze strony układu nerwowego.

Niedobór witaminy powoduje pojawienie się w organizmie niepełnowartościowych białek, czyli białek, które nie posiadają karboksylowanych reszt kwasu glutaminowego. Z kolei całkowity brak witaminy K w organizmie człowieka (awitaminoza) może doprowadzić nawet do żółtaczki i poważnych zaburzeń wątroby. U niemowląt może dojść do trwałego uszkodzenia struktur nerwowych.

Bibliografia

  1. Anuszewska E., Witamina K a choroby cywilizacyjne, Gazeta Farmaceutyczna, 7/2011.
  2. Karmańska A., Karwowski B., Rola witaminy K w metabolizmie kości, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 1/2015.
  3. Kosińska J., Billing-Marczak K., Krotkiewski M., Nowopoznana rola witaminy K w patogenezie chorób cywilizacyjnych, Medycyna Rodzinna, 2/2008.
Polecane produkty: